Perfectionisme: waarom het zo moeilijk is om los te laten
En wat oude sokken daarmee te maken hebben.
De stille prijs van perfectionisme
Laat ik maar gelijk zeggen wat ik daarmee bedoel. Wat je ook doet, je gooit er alles in. Je tijd, je energie, je hele hoofd. Je wil het goed doen — écht goed — en dus doe je er nog een schepje bovenop. En nog één. Tot je op een punt bent waarop je niet meer weet of je nog verbetert of gewoon niet meer durft te stoppen. En op een gegeven moment vraag je je zelfs af: "Moet ik niet gewoon opnieuw beginnen?"
Het meest frustrerende? Je weet ergens al dat het voor jou niet genoeg gaat zijn. Niet omdat het slecht is — maar omdat de lat bij jou altijd mee schuift. Klaar is nooit echt klaar. Goed is nooit echt goed.
Dat is perfectionisme. Een standaard die zichzelf steeds opnieuw verzet zodra je er bijna bent. En trots zijn of blij als het dan voor je gevoel klaar is? Meestal niet. En als het al gebeurt, duurt het vaak niet lang. Een week later heb je ergens al weer kritiek op. Vaak vanwege iets kleins. Die ene komma die je in je blog bent vergeten bijvoorbeeld. - Ik weet het. Kan zeer irritant zijn.- In plaats van een gedachte als 'oeps' kan je zelfs boos op jezelf worden, omdat je het niet eerder had gezien.
Het begint altijd onschuldig
Je wilt iets maken. Een blog schrijven. Een project opstarten. Een kast opruimen. Wat dan ook.
En dan begint het stemmetje. "Maar doe het dan wel goed."
Oké. Logisch. Goed is prima.
En dan: "Eigenlijk, doe het meteen perfect."
Wacht even—
"Waarom zou je iets doen als het er half-half uitziet?"
En daar gaat je avond.
Voor je het weet is het bijna middernacht. Heb je een volledig uitgewerkt plan in je hoofd — én een lichte hoofdpijn — maar geen enkel resultaat.
Het kan gewoon beter.
Er is een gezegde: "Done is better than perfect." En ik weet dat je dat kent. Ik weet ook dat je er stiekem je neus voor ophaalt.
Vaak vind je gewoon dat het beter kan.
Je ziet nog een zin die scherper kan. Een detail dat ontbreekt. Een afbeelding die mooier kan. En als je goed kijkt, vind je er daarna nog wel één.
Dat is precies het probleem. Niet dat je werk niet goed genoeg is, maar dat je altijd nog iets ziet dat beter kan.
Want ergens voelt "gewoon doen" als opgeven. Als de lat lager leggen. Als dat het dan gewoon... niet goed genoeg is.
De sabotage-strategieën van je innerlijke perfectionist
Perfectionisme is creatief. Het heeft meerdere manieren om je tegen te werken. Laat mij je een paar voorbeelden geven.
1. Uitstelgedrag als zelfbescherming
Als je iets niet afmaakt, kan het ook nooit afvallen. Briljant systeem. Totaal nutteloos voor je productiviteit, maar briljant.
2. Eindeloos "verfijnen"
Je bent technisch gezien bezig. Je werkt eraan. Alleen al die ene alinea herschrijf je voor de zevende keer, terwijl de rest van het document leeg is.
3. Research-spiralen
Je wilde één dingetje opzoeken. Het is nu twee uur later. Je weet alles over het onderwerp, inclusief een vage studie uit 2009 die eigenlijk niet eens relevant is, maar je wilt het zeker weten.
4. Paralysis by analysis
Je hebt zó veel nagedacht over hoe je iets gaat doen, dat doen zelf inmiddels overweldigend voelt. De voorbereiding heeft meer energie gekost dan het project ooit zou vragen.
Dus wat nu?
Ik ga je niet vertellen dat je perfectionisme moet "loslaten". Dat werkt niet. Je gooit geen deel van je persoonlijkheid zomaar weg als een oud paar sokken.
We houden niet alleen vast aan dingen die goed voor ons zijn. We houden ook vast aan dingen die vertrouwd voelen. En perfectionisme voelt voor veel mensen vertrouwd, zelfs wanneer het meer energie kost dan oplevert.
Het is zelden alleen een gewoonte. Het voelt vaak als een deel van wie je bent.
Misschien hoef je het daarom niet weg te gooien.
Misschien is het al genoeg om af en toe te merken wanneer het je helpt — en wanneer het je tegenhoudt.
Herken je de conceptenmap? Ik schrijf vaker over perfectionisme — volg me via sociale media of spring op de mailinglijst voor langere gedachten, ongeveer één keer per week. Zonder uitroeptekens. Beloofd.
Wil je hier verder over lezen?
Ik schrijf over de dingen waar we onszelf vaak in vastzetten — zonder dat we het meteen doorhebben.
Bijvoorbeeld over:
